naar top
Menu
Logo Print
09/11/2018 - DELPHINE VANDENABEELE

VEILIG EN EFFICIENT AAN DE SLAG MET DIAMANTZAAGBLADEN

ALLES WAT JE MOET WETEN OM HET JUISTE ZAAGBLAD TE KIEZEN

Diamantzagen zijn niet meer weg te denken uit de bouwsector. Hoewel bijna iedereen er een heeft, merken producenten en verkopers dat ze vaak fout worden gebruikt, waardoor er niet efficiënt gewerkt wordt. De binding en het diamantblad moeten te allen tijde aangepast worden aan het te zagen materiaal en de te gebruiken machine. In wat volgt, wordt uitgelegd hoe een diamantzaag werkt, wat de meeste voorkomende problemen zijn en hoe ze voorkomen kunnen worden.

DIAMANTZAAGBLADEN

Een diamantzaagblad bestaat uit een metalen lichaam, met een asgat (om het blad op de machine te bevestigen) en segmenten. Elk segment bestaat op zijn beurt uit diamanten, die vastgehouden worden dankzij een metaalbinding. In de ideale omstandigheden slijten de diamanten en de metaalbinding in gelijke mate af. De binding laat na verloop van tijd, door het schurende effect van het materiaal, de harde diamant los, waardoor de volgende diamant tevoorschijn komt en opgebruikt wordt. De hardheid van de diamanten zorgt voor het zagende resultaat.

Synthetische diamanten

zagen2

Natuurlijke diamanten ontstaan doordat koolstof onder hoge druk diep in de aardmantel werd samengeperst.

Bij diamantgereedschappen wordt echter uitsluitend gebruikgemaakt van de synthetische of industriediamant. Die diamanten hebben een menselijke oorsprong, maar het ontstaansproces is identiek aan natuurdiamant. Door koolstof op hoge temperatuur samen te persen, worden er diamanten gevormd die goedkoper zijn omdat ze op grotere schaal gemaakt kunnen worden.

Doordat ze ook beheersbaar zijn qua vorm en grootte, kunnen er telkens opnieuw identieke diamanten geproduceerd worden. Dat betekent dat elke productie van diamantgereedschap dezelfde zaag- of booreigenschappen toegekend krijgt.

Metaalbinding

De diamantgrootte en -concentratie bepalen, samen  met de metaallegering, de levensduur, de zaagsnelheid en het comfort van een diamantzaagblad. Die metaallegering is een poedermengeling die kan bestaan uit ijzer, koper, kobalt, staal, titanium, brons etc. Beton, asfalt en graniet zijn de drie standaardbindingen.

Daarmee wordt er geëxperimenteerd (bv.: gebruik van meer diamant, meer kobalt …) om nieuwe zaagbladen met andere eigenschappen te bekomen. De gerealiseerde samenstelling is bepalend voor het materiaal waarop er gezaagd wordt, aangezien ze zorgt dat de diamant tijdens de zaagcyclus vastgehouden wordt, meermaals kan breken en nieuwe, scherpe zaagranden doet ontstaan. Er bestaan bijgevolg verschillende bindingstypes. Voor harde materialen, zoals graniet, wordt een zachte metaalbinding (met bijvoorbeeld brons erin) aanbevolen. Zachte materialen, zoals baksteen, vragen een harde binding (met titaan, kobalt ...).

Daardoor kan er bijvoorbeeld met een betonzaag in asfalt gezaagd worden, maar niet omgekeerd. Een harde binding op een hard materiaal veroorzaakt niet het noodzakelijke schurende effect op de metaalbinding. Daardoor wordt er geen nieuwe diamant vrijgemaakt en loopt de zaag 'bot'. Hoe harder het te zagen materiaal, hoe zachter het bindingsmateriaal van het segment moet zijn en vice versa. Die binding bepaalt, naast de snelheid en de levensduur, tevens de richtprijs van het zaagblad.

SEGMENTEN

zagen
Werkstukken worden om veiligheidsredenen steeds vastgeklemd bij het werken met diamantzagen

De segmenten, inclusief diamanten, worden vervolgens aan een staalblad vastgemaakt. Dat kan op drie manieren, afhankelijk van de toepassing van de diamantzaag:

  • Zilversoldering wordt enkel gebruikt bij bladen met een diameter groter dan 800 mm. Er komt een zilversoldeer tussen het segment en het metaalblad te zitten, die de twee aan elkaar vastmaakt. Door de belastingshitte kunnen de delen echter loskomen, daardoor is de afkoeling van dit soort diamantzagen absoluut noodzakelijk.
  • Bij kleinere zagen is laserlassen de beste verbinding. Het segment wordt dan simpelweg versmolten met het staalblad. Deze methode is de vaakst voorkomende methode en ook de manier waarbij segment en staalblad het minst vaak van elkaar loskomen.
  • Wanneer er bijvoorbeeld een vol randsegment aan een staalblad bevestigd wordt, moet het staalblad met de diamantrand (metaalmoeders) in een mal worden geperst en in een oven worden gesinterd. Het resultaat is een diamantzaag die uit één geheel bestaat. Dit proces wordt eveneens toegepast voor de productie van goedkope gesegmenteerde diamantzagen tot 230 mm, met minder kwaliteitseisen.

AANDUIDING VAN DE ZAAGRICHTING

Bij het produceren van diamantzaagbladen worden de segmenten in een bepaalde richting opgeschuurd. Op die manier wordt de draairichting aan de zaag meegegeven. De diamant wordt daardoor aan de achterzijde extra ondersteund, waardoor hij minder vroegtijdig zal loslaten. Indien de pijl op het zaagblad niet meer zichtbaar is, kan de draairichting ook gezien worden aan het segment. Van dichtbij is er een bolletje met een staartje te zien, het bolletje moet in de richting wijzen waarin de machine draait. Heel wat fabrikanten geven echter de draairichting ook simpelweg mee met een stansvorm in het staalblad.

JUISTE ZAAGBLAD VOOR JE TOEPASSING

diamantblad
Diamantbladen met sleutelgatinke­pingen (boven) zorgen minder voor geluidsdemping dan bladen met een U-slot (linksonder)

Diamantzagen worden gebruikt voor het zagen in keramische vloeren, (beton)klinkers, dakpannen, vezelcementplaten, vers beton of asfalt en natuursteen. Daarnaast zijn ze geschikt om detectielussen of krimpvoegen in beton te maken, voegsel uit gevels te zagen, snelbouwstenen te produceren en betonresten te verwijderen.

Universele diamantzaagbladen hebben een binding die zowel harde als zachte metaalsoorten bevat. Het blad kan daardoor gebruikt worden voor allerlei materialen, maar bij voorkeur afwisselend en voor korte periodes. Bij intensief zagen kan enkel een goed resultaat bekomen worden als het zaagblad afgestemd is op de machine waarmee er gezaagd wordt, en op het te zagen materiaal.

Diamantkwaliteit, -concentratie en -grootte spelen, samen met de segmentbinding, een zeer belangrijke rol. Als dat niet gebeurt, kunnen zich heel wat problemen voordoen. In 99% van de gevallen zijn die simpelweg op te lossen door het juiste zaagblad te gebruiken voor de gewenste toepassing.

Welk blad te kiezen?

diamantblad2
Bij U-slotopeningen is de fluittoon minder opvallend aanwezig

Om te weten welk diamantzaagblad je het best kunt gebruiken, moeten een aantal zaken in rekening worden gebracht. Ten eerste is het te zagen materiaal van belang. Het moet geweten zijn of het een hard of zacht materiaal is en welke mate van afwerking er verlangd wordt. Dan pas kan de metaal­binding worden bepaald. Zagen met een volle diamantrand zijn uitstekend geschikt om keramiek, tegels of marmer te zagen, moeilijk te zagen stenen vragen dan weer smalle segmenten.

Een tweede belangrijke parameter is de soort machine die gebruikt zal worden tij­dens het zaagproces. Het vermogen, de asdiameter, de draaisnelheid en de koelingsmethode zijn doorslaggevend in de keuze voor een bepaald zaagblad.

 

Afkoeling en stofafvoer

Bij het zagen van steen moet de creatie van stof worden vermeden. Het stof is niet enkel ongezond, maar belast ook het milieu en de omgeving. De meeste machines hebben daarom een waterreservoir of -aansluiting om stof te neutraliseren en het zaagblad af te koelen. Om diezelfde reden hebben diamantzaagbladen standaard een sleutelgatopening. Dankzij de ronde opening kan er gemakkelijk lucht en/of water in de zaagsnede mee­genomen worden.

Een nadeel van sleutelgatbladen is dat de turbulentie in de zaagkap een luide en constante fluittoon creëert. Bij U-slotopeningen is die fluittoon minder opvallend aanwezig, maar is de luchtkoeling minder efficiënt. Indien er dus gekoeld kan worden met water, wordt om geluidsredenen steeds een U-slot verkozen.

Maximale omtreksnelheid

De EN13236 bepaalt, onder meer op basis van de diameter van het zaagblad, de maximale toegelaten draaisnelheid om veilig te kunnen werken. Een zaagblad van 230 mm diameter mag bijvoorbeeld bij een omtreksnelheid van 80 m/s maximaal 6.640 toeren per minuut draaien. Dat is tevens de streefsnelheid, want een te laag toerental is nefast voor een optimale werking van het segment. Deze normen worden ook aangegeven op de diamantbladen zelf.

EVOLUTIES

slijtage
Bij het zagen komt er stof vrij dat milieu en omgeving belast, een waterreservoir of -aansluiting om stof te neutraliseren wordt aangeraden

Sinds de uitvinding van de diamantzaagbladen is er eigenlijk weinig revolutionairs veranderd, want de werking van de diamantbladen zijn nog altijd identiek. De enige grote verandering is te merken in de prijs. Diamantzagen zijn de laatste jaren opmerkelijk goedkoper geworden. Sommige aannemers willen op deze kostenpost besparen en dat heeft fabrikanten aangezet om segmenten samen te stellen met goedkope metaalbindingen, efficiënte lasrobots in te zetten, de diamantproductie te optimaliseren, een lagere staalbladkwaliteit te gebruiken etc.

Daardoor wordt er minderwaardige kwaliteit op de markt aangeboden. Het is dan ook belangrijk diamantbladen bij een betrouwbare leverancier te kopen. Dat garandeert een veilige, rendementsvolle diamantzaag met hoogwaardige diamant, perfect gelast en met een staalblad van hoge kwaliteit.

Daarnaast springen er vier grote marktevoluties en tendensen op de diamantzaagmarkt in het oog:

  • Stofvrij werken wordt een verplichting: men maakt vandaag verplicht gebruik van waterverneveling of een stofzuiger.
  • Er komen steeds meer milieuvriendelijk geproduceerde zaagbladen op de markt. Nog niet zo lang geleden lag niemand wakker van de schadelijke stoffen die soms in de bladen verwerkt waren, maar vandaag worden er, onder druk van de veiligheids- en milieu-inspectie, diamantzagen met een zo klein mogelijke ecologische voetafdruk geproduceerd.
  • Er gebeurden al verschillende experimenten met productieprocessen zoals 'vacuum brazing' en 'electroplating' of met CBN (cubic boron nitride), een alternatief voor diamant. De grondstof is een stuk goedkoper, maar moet inboeten aan hardheid tegenover diamanten. CBN wordt dus vooral gebruikt om metaal te slijpen en te schuren.
  • Een laatste grote tendens betreft de geluidsarme zaagbladen. Meestal is het staalblad dan uit twee lagen opgebouwd, waartussen een geluiddempend materiaal is verwerkt.

Sinds de uitvinding van de diamantzaagbladen is er weinig revolutionairs veranderd

VEELVOORKOMENDE PROBLEMEN

Zoals al eerder vermeld, kunnen de meeste problemen met diamantzaagbladen opgelost worden door het juiste blad te gebruiken voor het te zagen materiaal en de gebruikte machine. De meeste problemen zijn dus simpelweg op te lossen door te zorgen dat deze driehoek in proportie is. De vaakst voorkomende klachten worden in wat volgt, opgesomd:

Blauwlopen segmenten en staalblad

Door een te hoge werkdruk of een te harde binding kunnen de segmenten en of het staalblad blauwlopen. Dit probleem kan verholpen worden door minder druk uit te oefenen op het werkstuk en door gebalanceerd te zagen. Tot slot moeten de segmenten ook voldoende regelmatig afgekoeld worden om blauwlopen te voorkomen.

Barsten of breuken in de segmenten

Barsten in de segmenten zijn vaak te wijten aan te harde bindingen of niet-ronde zagen, waardoor er geklemd of gestoten wordt met de machine. Het volstaat meestal om de zaag te wisselen met een zaag voor de juiste toepassing om dit probleem te voorkomen.

zagen
Heel wat fabrikanten geven de draairichting simpelweg mee met de stansvorm in het zaagblad zelf

Scheuren in het staalblad

Overbelasting van het zaagblad of een verkeerde staalbladspanning kan leiden tot scheuren in het zaagblad, maar ook als gevolg van een te hoog of te laag gebruikt toerental kunnen er zulke scheuren ontstaan. De oplossing voor deze kwestie ligt in het balancerend zagen, het afkoelen van de bladen en uiteraard ook het corrigeren van de staalbladspanning of het toerental.

Ongelijkmatige slijtage van de segmenten

Te zachte bindingen of wringen met de zaag hebben ongelijkmatige slijtage van de segmenten als gevolg. Ook wanneer de machineas of de asgaten uitgesleten zijn of er geen homogene segmentbindingen zijn, verslijten de segmenten onregelmatig. Wissel de zaag in dat geval met een toestel voor de juiste toepassing.

 

 

Vroegtijdige slijtage van het staalblad onder het segment

Vroegtijdige slijtage is vaak het gevolg van zagen in zandhoudend materiaal, vers beton of asfalt met een onaangepaste zaag. Hiervoor is een zaag met beschermingselementen ideaal.

De diamanten laten vroegtijdig los

Ook voor dit probleem  ligt een te zachte binding aan de basis. De zaag kan beter gewisseld worden voor een zaag en zeker voor een zaagblad, aangepast aan de toepassing.

Botte segmenten

Te harde bindingen kunnen dan weer zorgen voor botte segmenten. Indien het verantwoord is, kan de zaag opgescherpt worden. Als dat niet mogelijk is, kan de zaag beter gewisseld worden door een zaag voor de juiste toepassing.

Slingeren van het staalblad

Wanneer het zaagblad overbelast wordt of er te lang met een botte zaag gezaagd wordt, kan het staalblad beginnen te slingeren. Ook een verkeerde staalbladspanning of een onaangepast toerental kunnen dit probleem als gevolg hebben. Balancerend zagen is dan belangrijk. Laat de zaag dus correct afkoelen en corrigeer de staalbladspanning en het toerental. 

Met dank aan Gölz Belgium Riforce