CHEMISCHE VERDUURZAMINGSBEHANDELINGEN

De meest gangbare manier om houtproducten te verduurzamen, is met behulp van een chemische behandeling. Daarbij wordt een welbepaald product volgens een specifieke methode in of op het hout aangebracht.

Producten

In het verleden waren producten voor houtverduurzaming veelal gebaseerd op een combinatie van koper, chroom en arseen, maar sinds de intrede van de biociderichtlijn (BPD) worden die laatste twee volledig uit de producten geweerd. Koper, dat sterk schimmelwerend is, vormt in de meeste gevallen wel nog een belangrijk onderdeel, maar wordt nu gecombineerd met organische in plaats van niet-organische bestanddelen. De traditioneel negatieve impact van houtverduurzamingsproducten op het leefmilieu wordt zo tot een minimum gereduceerd, al heeft het samenstelling ook gevolgen voor de duurzaamheid van de behandeling. Over het algemeen zijn de huidige producten namelijk meer uitloogbaar dan deze uit het verleden. Alvorens er een houtverduurzamingsmiddel op de markt gebracht mag worden, dient het te beschikken over een toelating van het ministerie van Volksgezondheid.

Methode

De behandelingsprocedés zijn divers, maar kunnen in grote lijnen opgedeeld worden in oppervlakte-, drenkings- en vacuüm/drukbehandelingen. Daarbij zorgen de laatste voor de diepste opname van het product in het hout en dus de beste prestaties. Elk behandelingsprocedé wordt omschreven met een specifieke code (zie Codes & Classificaties). In de meeste gevallen wordt de houtverduurzaming uitgevoerd in een speciaal daartoe uitgerust, en eventueel erkend, behandelingsstation. Sommige daarvan beschikken over een depot met hout voor verschillende gebruiksklassen; andere, doorgaans kleinere stations, werken op aanvraag. 

Oppervlakkige behandelingen zoals besproeien en bestrijken worden doorgaans door de schrijnwerker zelf uitgevoerd. Schrijnwerkers die over een drenkingsbak beschikken, kunnen in principe ook T-behandelingen zelf uitvoeren, al dienen ze dan wel over de nodige toelatingen te beschikken om met de producten in kwestie te werken.

Prestaties

Zowel het product als de behandelingsmethode is bepalend voor de uiteindelijke duurzaamheid van het behandelde hout. Die prestaties worden uitgedrukt in de vorm van een behandelingsklasse, die vermelding maakt van het type toepassing enerzijds (timmerhout, gevelbekleding …) en de gebruiksomstandigheden in de vorm van de gebruiksklasse anderzijds (zie Codes & Classificaties). 

De meeste houtverduurzamingsproducten kunnen volgens verschillende procedés toegepast worden, met verschillende prestaties tot gevolg. In de technische documentatie van het product worden behandelingsklasse en behandelingsprocedé daarom steeds samen vermeld. De codering A2.1/S2 betekent bijvoorbeeld dat het hout, indien het product door vacuüm en druk in autoclaaf wordt behandeld, geschikt zal zijn voor gebruik als timmerhout in een binnenomgeving waar het occasioneel bevochtigd kan worden. Men moet er echter ook rekening mee houden dat niet elk type hout even goed op elke behandeling reageert. Een houtsoort als vuren, dat een eerder fijnmazige structuur heeft, zal het product veel moeilijker opnemen dan bijvoorbeeld grenen, dat eerder als spons fungeert. Daarom worden er in de productspecificaties, per gebruiksklasse, ook minima meegegeven voor de indringingsdiepte.

Om de prestaties van een bepaalde behandeling in een wettelijk kader vast te leggen, kan de Belgische Vereniging voor de Houtbescherming ze homologeren. Een college van onafhankelijke experten oordeelt dan voor elke categorie of een bepaald product, op een bepaalde manier toegepast, een voldoende bescherming biedt aan niet-duurzaam hout. Een dergelijke homologatie is in theorie niet verplicht, maar wordt wel aangeraden. Ze vormt immers ook de basis voor een ATG en het behandelingscertificaat.

Behandelingscertificaat

Om absolute zekerheid te hebben over de duurzaamheid van het hout dat gebruikt wordt, zal er in heel wat gevallen om een behandelingscertificaat gevraagd worden. Dat kan enkel afgeleverd worden als er aan de volgende voorwaarden voldaan is:

• het toegepaste product heeft een toelating van de FOD Volksgezondheid en Leefmilieu;
• de behandeling (product + procedé) is gehomologeerd;
• de behandeling beschikt over een ATG;
• het drenkingsstation beschikt over een ATG.STS 04.3 (2009).