Het moderne deurpaneel als technisch maatwerk
Opbouw, productie en montage in detail toegelicht
Het deurpaneel bepaalt niet alleen het uitzicht van een voordeur, maar ook haar isolatiewaarde, stabiliteit en duurzaamheid. Achter de grote keuze aan kleuren, designs en afwerkingen schuilt een gespecialiseerd productieproces. Hoe wordt een deurpaneel opgebouwd, geproduceerd en gemonteerd? Een overzicht van de techniek achter een ogenschijnlijk eenvoudig onderdeel van de deur.
Het deurpaneel
Gespecialiseerde leveranciers
Fabrikanten van pvc- en aluminium deuren kopen hun deurpanelen meestal in bij een toeleverancier gespecialiseerd in de productie van deurpanelen. De redenen hiervoor zijn divers:
- De toeleverancier kan de deurpanelen aanbieden tegen competitief scherpe prijzen. De productie van de deurpanelen gebeurt immers op grote schaal, wat de gemiddelde kosten per deurpaneel doet dalen.
- Het aantal kleuren en decors waaruit de klant kan kiezen bij de aankoop van een pvc- of aluminium deur, is nagenoeg onbeperkt. De kans dat twee klanten exact dezelfde kleur én decor vragen, is miniem geworden. Kleinschalige producenten kunnen moeilijk in die uiteenlopende vraag voorzien (folies om een deurpaneel mee te bekleden bv., zijn niet te koop per lopende meter, maar per rol van 200 of 500 meter, en ze hebben bovendien een beperkte houdbaarheidsdatum). Toeleveranciers halen hoge capaciteiten, plus werken vaak in serieproductie en weten raad met een grote en gediversifieerde stock.
- Het deurpaneel moet perfect aansluiten bij de kleur van de deur. Dankzij uitgebreide kleurdatabanken, grote voorraden en eigen kleurontwikkeling kunnen gespecialiseerde leveranciers dat garanderen.
- De toeleveranciers hebben een uitgebreid aanbod van standaardontwerpen (met glasinlages, infrezingen ...), die doorgaans proportioneel worden aangepast aan de afmetingen van de deur waarvoor ze bestemd zijn..
- Hun uitgebreide gamma is beschikbaar via catalogi, websites en showrooms. Hulpmiddelen voor de klant bij het maken van hun keuze.• Ook deurpanelen die afwijken van de standaardmaten, kunnen snel worden geleverd (dankzij gespecialiseerde ontwerpsoftware, een flexibel productieproces ...).
- Zelfs nieuwe designs kunnen op vraag van de klant ontwikkeld en geproduceerd worden.• De toeleveranciers verzekeren een strikte levertermijn en bieden een garantie op hun product.
Sandwichconstructie
Een pvc- of aluminium voordeur bestaat uit verschillende componenten. Dat zijn in hoofdzaak het deurkozijn waarmee de deur in het metselwerk wordt verankerd, en de deur zelf, bestaand uit de deurvleugel met daarin het deurpaneel. Het deurpaneel is niets meer dan een voorplaat en een achterplaat met daartussen een kern.
- De voor- en achterplaat bestaat uit pvc of aluminium van 1,5 tot 3 mm dik. Een grotere plaatdikte verhoogt de stevigheid van het deurpaneel, al blijft ook de opbouw van de kern bepalend voor de structurele eigenschappen. Voor de budgetmarkt wordt er meestal pvc gebruikt. Pvc is goedkoper dan aluminium, maar is minder stevig. Op de pvc- of aluminium platen wordt er doorgaans een coating aangebracht (pvc wordt ook ongecoat geplaatst en heeft dan een witte kleur) van folie of lak (poeder- of natlak).
- De kern bestaat uit een soort schuimsubstantie. Het doel van deze substantie is isoleren en stevigheid bieden. Voor de kern worden verschillende isolatiematerialen toegepast. De keuze hangt af van de gewenste combinatie van thermische prestaties, stevigheid en verwerkbaarheid. Ook materialen zoals multiplex en geëxtrudeerd polystyreen (XPS), waarvan thermisch sterk isolerende varianten bestaan, worden toegepast. Hun eigenschappen verschillen dus afhankelijk van het gekozen materiaal en de uitvoering. Aan de kern kunnen materialen of constructieve voorzieningen worden toegevoegd om de akoestische prestaties te verbeteren, de brandweerstand te verhogen of spanningen als gevolg van het bimetaaleffect te beperken. De voor- en de achterplaat worden op de isolatiekern verlijmd tot een sandwichgeheel.
Mechanisch bevestigde systemen winnen terrein als alternatief voor klassieke verlijmde oplossingen
Soorten deurpanelen
Traditioneel wordt onderscheid gemaakt tussen inbouwdeurpanelen (opvulpanelen) en vleugeloverdekkende deurpanelen. Binnen die laatste categorie bestaan vandaag zowel verlijmde als mechanisch bevestigde systemen.
Inbouwdeurpanelen worden in de deurvleugel geplaatst en met glaslatten vastgezet.
Vleugeloverdekkende deurpanelen worden op of aan de deurvleugel bevestigd. Afhankelijk van het systeem gebeurt dat via verlijming of via een mechanische bevestiging.
Vleugeloverdekkende deurpanelen hebben enkele voordelen t.o.v. inbouwdeurpanelen:
- Ze zijn veiliger. De constructie is solide, omdat het paneel de vleugel overlapt. Door hun constructie zijn vleugeloverdekkende panelen minder gevoelig voor doorbuiging en verzakking dan klassieke opvulpanelen.
- De voorplaat van een vleugeloverdekkend paneel is doorgaans dikker uitgevoerd dan die van een klassiek opvulpaneel. Dat maakt de deur steviger en geeft op designvlak tevens extra mogelijkheden, doordat er dieper in de plaat kan worden gefreesd (hoe dieper, hoe meer uitgesproken de tekening).
- Door hun opbouw bieden vleugeloverdekkende systemen doorgaans meer ruimte voor isolatie.
- De vleugel is overdekt. Er is geen gelaagde overgang tussen het paneel en de deurvleugel. Bij vleugeloverdekkende deuren zijn ook de ontsierende rubber dichtingen niet te zien die bij een deur met inbouwpanelen wel zichtbaar zijn.
Mechanisch bevestigde systemen
De markt voor vleugeloverdekkende deurpanelen is de voorbije jaren sterk geëvolueerd. Naast de klassieke verlijmde systemen zijn ook mechanisch bevestigde oplossingen beschikbaar. Daarbij wordt het paneel niet verlijmd op de deurvleugel, maar via een specifiek bevestigingssysteem gemonteerd. Volgens verschillende fabrikanten biedt dit voordelen op het vlak van montagetijd, onderhoud, vervangbaarheid van onderdelen en het beperken van spanningen als gevolg van temperatuurverschillen.
Binnen deze categorie bestaan verschillende concepten. Een eerste principe combineert een klassiek inbouwpaneel met een afzonderlijke aluminium buitenplaat. Het inbouwpaneel wordt op traditionele wijze in de deurvleugel geplaatst, terwijl de buitenplaat via een magnetisch bevestigingssysteem op het paneel wordt aangebracht. De ontstane spouw tussen beide elementen zorgt voor een ontkoppeling waardoor uitzettingen van de buitenplaat minder invloed hebben op de deurconstructie. Bovendien biedt deze ruimte mogelijkheden voor de integratie van bijkomende functies en vereenvoudigt ze de vervanging van afzonderlijke componenten.
Een tweede principe maakt gebruik van een vleugeloverdekkend paneel dat rechtstreeks in de sponning van de deurvleugel wordt geklemd. Via specifieke klemlatten of verankeringsprofielen wordt het paneel mechanisch opgespannen in de vleugel, zonder verlijming. Glas, beslag en andere ornamenten worden daarbij doorgaans al tijdens de productie in het deurpaneel geïntegreerd.
Volgens verschillende fabrikanten winnen dergelijke lijmloze systemen aan populariteit doordat ze een snelle montage combineren met een eenvoudige vervanging van afzonderlijke componenten en een betere beheersing van spanningen als gevolg van temperatuurverschillen.
Vrijheid in vorm en afwerking
De diversiteit van deurpanelen is groot. De afwerkingsmogelijkheden zijn immers uiteenlopend:
- De kleur van het paneel wordt afgestemd op de kleur van de deurvleugel. Het paneel wordt daartoe bekleefd met acrylaatfolie (bv. houtimitatie of unikleur) of gelakt (natlak of poederlak). De kleurmogelijkheden zijn quasi onbeperkt.
- Met glasopeningen (klaar glas, mat glas, gezandstraald glas ...). De keuze bestaat uit niet-vervangbaar en vervangbaar glas. Er zijn geen beperkingen op de grootte van de glasuitsparing, zolang het deurpaneel het glas als kader kan dragen. Behalve glasinlages kunnen er ook andere materialen in het deurpaneel worden geïntegreerd zoals inox, marmer of witsteen.
- Sierlijsten, beschikbaar in allerhande vormen en afmetingen, worden gebruikt om het deurpaneel een decoratieve meerwaarde te geven.
- Infrezingen worden gebruikt voor een uitgesproken detaillering en kunnen in alle patronen worden uitgevoerd (gepersonaliseerde infrezingen kunnen ook).
- Deurgrepen zijn in tal van variaties beschikbaar. De greep kan aan de achterzijde zichtbaar of onzichtbaar worden bevestigd.
Voorbereidingsfase
Welk deurpaneel kiezen?
De meeste klanten kiezen een deurpaneel uit een catalogus. Belangrijk is dat de klant, vooraleer hij een keuze uit de modellen maakt, weet welk type deurpaneel hij wenst (inbouwdeurpaneel of vleugeloverdekkend paneel) en of een pvc- of aluminium deurpaneel de voorkeur geniet (dat is tevens afhankelijk van het vleugelmateriaal: een aluminium vleugel krijgt een aluminium deurpaneel, een pvc- vleugel kan worden afgewerkt met een pvc- of aluminium deurpaneel). Niet alle modellen zijn per slot van rekening als opvuldeurpaneel en vleugeloverdekkend paneel beschikbaar, en soms worden de panelen enkel in pvc of in aluminium gemaakt. Indien gewenst kan een bestaand model worden aangepast of kan een volledig nieuw ontwerp worden ontwikkeld, maar dat is natuurlijk duurder.
Specificaties
De klant geeft het gekozen model, het type deurpaneel (opvuldeurpaneel of vleugeloverdekkend) en het paneelmateriaal (pvc of aluminium) op, maar daarnaast dienen er ook enkele andere specificaties te worden doorgegeven aan de klant:
- de afmetingen van het deurpaneel:
– inbouwdeurpaneel: de hoogte, breedte en dikte van de buitenplaat (want die maten zijn gelijk aan die van de binnenplaat), plus de dikte van de isolatie;
– vleugeloverdekkend deurpaneel: de hoogte, breedte en dikte van zowel de buiten- als de binnenplaat (want die zijn verschillend bij een vleugeloverdekkend deurpaneel), de dikte van de isolatie en de opdekmaten (rand) van de buitenplaat langs de vier zijden. Handig voor de deurpaneelproducent is ook als die het profielmerk en het serienummer van de deurvleugel kent (veelal beschikken paneelproducenten over een database waarin de afmetingen van alle profielen per profielmerk terug te vinden zijn). - de gewenste kleur: kleur buitenplaat en kleur binnenplaat;
- type afwerking: folie, natlak, poederlak, effen lak of structuurlak;
- type glas;
- type beslag.
Ontwerpfase
Voor de productie start, worden alle specificaties verwerkt in een werktekening en bestelbon. Bij catalogusmodellen wordt de bestaande tekening aangepast aan de gewenste afmetingen en uitvoeringen. Aangepaste of volledig nieuwe ontwerpen worden manueel uitgewerkt door de ontwerpafdeling.
Productiefase
Het productieproces
Het productieproces verschilt van fabrikant tot fabrikant en hangt onder meer af van het gebruikte materiaal, de gekozen afwerking en de constructie van het deurpaneel. In grote lijnen omvat de productie het verzagen en bewerken van de onderdelen, het aanbrengen van eventuele afwerkingen, het samenstellen van de sandwichconstructie en de montage van glas, beslag en decoratieve elementen.
Afwerkingslaag
Vooraleer de platen een afwerkingslaag krijgen, worden ze voorbehandeld. Belangrijk is dat pvc wordt ontvet en aluminium wordt behandeld tegen corrosie vooraleer er een folie of een lak op gezet wordt. Een opvuldeurpaneel krijgt op de voor- en achterkant een afwerkingslaag. De zijkanten van het paneel zijn niet te zien wanneer het in de vleugel wordt geplaatst.
Bij een vleugeloverdekkend deurpaneel zijn de zijkanten wel zichtbaar. Ook deze zijden moeten daarom worden afgewerkt. Bij de meeste foliedeuren worden de zichtbare randen gelakt in een bijpassende kleur. Een specifiek systeem laat de folie-afwerking echter doorlopen over de zijkanten van het paneel, waardoor geen overgang ontstaat tussen het gefolierde vlak en de randafwerking.
De evolutie naar lijmloze systemen verandert de productie en montage van deurpanelen ingrijpend
Uitsparingen
In het paneel worden er uitsparingen gefreesd voor glasinlages, het slot (enkel bij vleugeloverdekkende deuren, bij een opvuldeurpaneel zit het slotgat in de vleugel) en de bevestiging van het beslag en van moulures. Bij aluminium deuren is het opnieuw van belang dat de uitsparingen worden behandeld tegen corrosie voor de deur kan worden afgewerkt.
Bij bepaalde vleugeloverdekkende systemen wordt het spiegelbeeld van het vleugelprofiel in de binnenplaat gefreesd zodat het paneel correct op de deurvleugel aansluit.
Lijnfrezingen
Op het CNC worden er tekeningen in het deurpaneel gefreesd. In foliedeurpanelen gebeuren de lijnfrezingen, nadat het paneel met folie is bekleed. De infrezingen worden daarna ingekleurd met een lak in een kleur gelijkend op die van de folie. Lakdeuren krijgen eerst hun infrezingen en worden pas daarna gelakt. Belangrijk bij aluminium deuren is dat de infrezingen worden behandeld tegen corrosie vooraleer die worden afgewerkt met een kleur.
Glasinlage
Het glas krijgt al vroeg tijdens het productieproces een plaats in de deur. Glas kan vervangbaar of niet-vervangbaar worden geïntegreerd. Bij niet-vervangbare systemen wordt het glas permanent tussen de paneeldelen opgenomen. Bij vervangbare systemen maakt een afneembare lijst latere vervanging mogelijk.
Verlijming
De verlijming van de buiten- en de binnenplaat op de isolatiekern kan gebeuren met verschillende lijmmethodes, waaronder met polyurethaan smeltlijm (hotmelt). Een met lijm ingesmeerde rol belijmt de platen, waarna die aan weerszijden op de kern worden gelegd. Het sandwichgeheel wordt in een droogkamer tussen een pers uitgehard.
Bevestiging van moulures
Sierlijsten worden vooral gebruikt op aluminium deurpanelen (pvc-deurpanelen worden meestal geëxtrudeerd uit een matrijs waarin er reeds sierelementen zijn voorzien). Ze zijn meer uitgesproken dan moulures die uit het paneel zijn geperst, maar ook duurder, omdat er meer handwerk aan te pas komt. Na dezelfde voorbehandeling en afwerking (met folie of gelakt) als de paneelplaten worden ze via een combinatie van verlijming en mechanische bevestiging op het paneel gemonteerd.
Bevestiging van beslag
De deurgreep wordt in het deurpaneel verankerd. Door het paneel worden er gaten geboord en met vijzen wordt de trekker op de deur bevestigd. Aan de binnenzijde zijn de vijskoppen zichtbaar. De blinde bevestiging van de deurgreep is ook een mogelijkheid. De greep wordt dan al tijdens de fabricage van het deurpaneel op de voorplaat en de kern bevestigd, daarna wordt de achterkant op het geheel verlijmd, waardoor de vijzen achter de achterplaat verborgen zitten en dus niet zichtbaar zijn. Om de stevigheid van het deurpaneel op de plaats waar de greep verankerd wordt, te garanderen, wordt er achter de deurgreep een stuk hard materiaal, bijvoorbeeld multiplex, tussen de voorplaat en de kern voorzien.
Bij sommige mechanisch bevestigde systemen wordt de deurgreep uitsluitend op een afzonderlijke frontplaat bevestigd. De bevestigingspunten bevinden zich dan in de spouw tussen frontplaat en inbouwpaneel, waardoor aan de binnenzijde van de deur geen bevestiging zichtbaar is.
Montage
Opvuldeurpanelen
Dit deurpaneel wordt in de vleugel gezet, daarna geklemd met stelblokjes en vervolgens aan de achterzijde van de deur vastgezet met glaslatjes (glas zit op dezelfde manier vast als het opvuldeurpaneel). Belangrijk is dat de voorplaat voldoende speling krijgt, zodat het paneel kan uitzetten bij opwarming .
Vleugeloverdekkende deurpanelen
De montagewijze van vleugeloverdekkende deurpanelen verschilt naargelang het gekozen systeem. Klassieke oplossingen maken gebruik van verlijming tussen paneel en deurvleugel. Daarbij moeten de voorschriften van de fabrikant inzake voorbereiding, verlijming en uitharding strikt worden gevolgd.
Bij mechanisch bevestigde systemen gebeurt de montage volgens het door de fabrikant ontwikkelde bevestigingsprincipe. Afhankelijk van het systeem wordt gewerkt met een afzonderlijke buitenplaat die mechanisch op een inbouwpaneel wordt bevestigd, of met een vleugeloverdekkend paneel dat rechtstreeks in de deurvleugel wordt opgespannen. In beide gevallen vervalt de structurele verlijming tussen paneel en vleugel.
Met medewerking van adeco, Feneko en Frager