"Besparen op kwaliteit komt als een boemerang terug"
FAC-voorzitter en -Community Coördinator over de hete hangijzers in de sector
Aluminium schrijnwerk staat technisch sterk en beschikt over belangrijke troeven op het vlak van duurzaamheid. Maar tegelijk botst de sector op prijsdruk, strengere eisen, faalkosten en een tekort aan vakmensen. Hoe houdt de sector in die context kwaliteit overeind? FAC-voorzitter Joris Verschueren en Community Coördinator Johan Lisabeth delen hun visie op de belangrijkste uitdagingen van vandaag en morgen.
Versterking
Sinds juni versterkt Johan Lisabeth FAC als Community Coördinator. Met meer dan 30 jaar ervaring in raamconstructie is hij de schakel tussen leden, partners en de sector. De aanstelling van Lisabeth is volgens FAC-voorzitter Verschueren een logische keuze: "Johan heeft 10 jaar ervaring als productmanager bij FAC-lid Winsol. We hoefden de basiszaken waar FAC voor staat dus niet meer uit te leggen, waardoor de integratie heel vlot verliep."
Kennisdeling
De eisen aan aluminium schrijnwerk zijn de laatste jaren alleen maar toegenomen. "Voor een constructeur komen heel veel zaken samen", stelt Johan Lisabeth. "Je hebt verschillende partners in een bouwproject, zoals aannemers, architecten en studiebureaus. Tegelijk moet je onder meer rekening houden met energie, akoestiek, inbraak- en brandveiligheid, lucht- en waterdichtheid, ventilatie, comfort en esthetiek."
Maar ook regelgeving en normering staan niet stil. Net daar ziet FAC een belangrijke rol voor zichzelf. "Normering is niet de dagelijkse bezigheid van een raamfabrikant. Het is aan een sectororganisatie zoals FAC om die technische informatie te vertalen naar een praktische toepassing", aldus Lisabeth. Dat gebeurt via opleidingen, workshops en themasessies. Daarnaast bundelt het kwaliteitshandboek bijna twintig jaar kennis en ervaring, van ontwerp en studie tot productie en plaatsing. Het vormt bovendien de basis voor het FAC-kwaliteitsmerk. "Kwaliteit is een van de speerpunten van FAC. We willen een referentie zijn voor kwalitatief aluminium schrijnwerk in onze sector."
Vooral kleinere constructeurs kunnen moeilijk elke technische en regelgevende evolutie zelf opvolgen. "Bij kleinere bedrijven is het vaak de zaakvoerder die naar onze sessies komt", merkt Verschueren op. "Bij grotere spelers is daar meestal iemand specifiek mee bezig." Volgens hem kan die toenemende complexiteit een van de factoren zijn die de consolidatie in de sector in handen werken.
Prijsdruk
Die toenemende complexiteit vraagt niet alleen meer kennis, maar ook meer tijd en aandacht in het ontwerp en de uitvoering. Maar terwijl de technische eisen stijgen, blijft prijs een doorslaggevende factor bij de toekenning van projecten. Dat ziet ook Verschueren: "Als ik naar mijn organisatie kijk, blijft prijs helaas een belangrijk thema." Toch ziet hij bij FAC een duidelijke rode draad: kwaliteit. "Ik merk dat onze leden zich ondanks de druk op de bouwmarkt niet snel laten verleiden om daarop te besparen. Want als je dat doet, komt dat op een bepaald moment als een boemerang terug."
De prijsdruk beperkt zich trouwens niet alleen tot concurrentie tussen constructeurs. Geopolitieke verschuivingen, zoals de oorlog in Oekraïne en het Midden-Oosten beïnvloeden de aluminiumprijzen en de aanvoer van materiaal. De prijzen proberen te drukken, is volgens Verschueren moeilijk. "We hebben niet de pretentie dat wij grote internationale marktspelers zomaar kunnen beïnvloeden. Maar als sectorfederatie moeten wij er zijn voor onze leden door hen te informeren en te signaleren wat er in de markt gebeurt. Onlangs hebben we gereageerd op toeslagen die volgens ons niet correct waren. Op die manier proberen we als sectorfederatie iets in beweging te zetten."
"We hebben niet de pretentie dat wij grote internationale marktspelers zomaar kunnen beïnvloeden" - Joris Verschueren
Een nijpend tekort verwacht FAC niet: "Er wordt veel aluminium geproduceerd in het Midden-Oosten, maar relatief weinig daarvan komt rechtstreeks naar Europa. Veel grote systeemleveranciers werken en produceren in Europa." Bovendien wordt er veel aluminium in Europa gerecycleerd. Hogere prijzen in andere delen van de wereld, waaronder China en India, hebben uiteraard wel invloed op de wereldmarkt en de London Metal Exchange, en dus ook op de prijzen hier.
Voor FAC zit de uitdaging in de balans tussen kwaliteit en kostprijs. "Een lagere prijs lijkt aantrekkelijk, maar kan op het einde van de rit veel duurder uitvallen, zeker wanneer fouten of problemen aan het licht komen."
Vroege betrokkenheid
Volgens FAC ontstaan veel faalkosten al vóór de uitvoering. "De meeste faalkosten ontstaan wanneer onvoldoende tijd wordt genomen om alles met de betrokken partijen goed door te spreken", zegt Lisabeth. Onvolledige bestekken, onduidelijke verantwoordelijkheden en een laattijdige betrokkenheid van de constructeur vergroten het risico op fouten.
FAC pleit daarom voor een vroegere samenwerking tussen architecten, studiebureaus en uitvoerders. "Waar we meer naartoe moeten gaan, is werken met bouwteams. Dat blijft in België een moeilijk thema", weet Verschueren. "De kennis van onze sector zou al vanaf de ontwerpfase moeten worden gebruikt. Als een aluminiumconstructeur pas wordt geraadpleegd wanneer alles al is uitgetekend, is bijsturen vaak moeilijker en duurder."
Ook een duidelijke afbakening van de verantwoordelijkheden is cruciaal. "Een constructeur moet uiteraard zijn verantwoordelijkheid opnemen voor wat binnen zijn scope valt. Daarom moet die scope vooraf duidelijk vastliggen", stelt Lisabeth. "Je wilt niet dat tijdens het bouwproces plots nieuwe verantwoordelijkheden opduiken waarvan niemand vooraf wist wie ze moest opnemen." Voor buitenschrijnwerk gaat het onder meer om lucht- en waterdichtheid, en in sommige gevallen brandwerendheid en zonwering.
Ook tijdens de uitvoering blijft controle belangrijk. "Duidelijke afspraken, goede opmetingen en uitvoeringsdetails zijn essentieel", benadrukt Lisabeth. "Daarnaast moet goed gedocumenteerd worden wat precies uitgevoerd is."
Volgens Verschueren worden constructeurs nog te vaak geconfronteerd met beslissingen die al door andere partijen zijn genomen. "Als je niet tijdig communiceert, word je soms voor voldongen feiten geplaatst. Dan moet de constructeur problemen oplossen die vooraf vermeden hadden kunnen worden. Misschien zouden we daar sterker onze positie moeten verdedigen, maar dat is niet eenvoudig in een markt waar prijzen onder druk staan en projecten niet dik gezaaid zijn. De bouwaanvragen lijken recent licht te stijgen, maar we komen van een zeer laag niveau. Bovendien worden sommige projecten vertraagd door beroepsprocedures."
Een vroeg overleg tussen architect, aannemer, studiebureau en gespecialiseerde uitvoerders kan volgens FAC dan ook niet alleen faalkosten beperken, maar het hele bouwproces efficiënter maken.
Recycleren in Europa
Het duurzaamheidsverhaal wordt alsmaar belangrijker in de sector. Volgens Lisabeth ligt een van de belangrijkste troeven van aluminium in de circulariteit van het materiaal. "Bij de productie van aluminium billets wordt steeds meer recyclaat gebruikt. Bij het hersmelten van gerecycleerd aluminium heb je maar een fractie van de energie nodig die voor primair aluminium noodzakelijk is."
Heel wat bedrijven werken vandaag met een gesloten kringloop. "We halen oude aluminium ramen uit gebouwen, soms ramen die vijftig of zestig jaar geleden geplaatst zijn", vertelt Verschueren. "Die leveren we terug aan onze leverancier, waar het materiaal wordt gesorteerd, opnieuw gesmolten en geëxtrudeerd tot profielen die weer bij ons terechtkomen. Dat geldt ook voor productieresten."
"Gerecycleerd aluminium hersmelten kost slechts een fractie van de energie van primair aluminium" - Johan Lisabeth
Ook groenere energie kan de CO2-impact van productie verder verlagen. "Binnen Europa wordt bijvoorbeeld steeds meer gewerkt met groenere energie, zoals waterkracht", weet Lisabeth.
Volgens Lisabeth moet duurzaamheid over de volledige levenscyclus worden bekeken. "Aan het einde van zijn levensduur behoudt aluminium een hoge waarde. Daardoor wordt het effectief verzameld en gerecycleerd." Ook de lange levensduur, het beperkte onderhoud en de mogelijkheid om onderdelen te vervangen, spelen daarbij een rol.
Verschueren vat het principe eenvoudig samen: "Als je voor een aluminium raam kiest, plaats je eigenlijk al grondstof voor een volgende generatie." Klanten reageren volgens hem vaak enthousiast op dat duurzaamheidsverhaal, maar prijs blijft doorslaggevend. "Als onze offerte vervolgens tien procent duurder is dan een concurrerende offerte, wordt dat verhaal plots iets minder doorslaggevend. Je moet dus nog altijd een goede prijs hebben."
Samenwerking met ALUCB
Volgens FAC is het belangrijk dat de circulariteit en de gesloten materiaalkringloop van aluminium op een correcte, transparante en eenduidige manier worden verwerkt in instrumenten voor de beoordeling van de materiaalprestatie, zoals TOTEM. "Dat is een van de redenen waarom we vorig jaar een samenwerking zijn aangegaan met Aluminium Center Belgium (ALUCB)", vertelt Verschueren. Samen met systeemleveranciers en extrudeurs richtten de federaties begin 2026 een werkgroep 'Duurzaamheid & Recyclage van Aluminium' op. Die wil de sector met één stem laten spreken over duurzaamheid, circulariteit en recyclage en bijdragen aan een correcte beoordeling van aluminium in toekomstige bouwregelgeving.
Terwijl ALUCB naar de brede aluminiumsector kijkt, focust FAC directer op aluminium raam- en gevelconstructeurs. "Een belangrijk verschil is ons kwaliteitskeurmerk en onze community", vertelt Lisabeth. "Wat beide organisaties gemeen hebben, is dat we sterk inzetten op kennis en kennisdeling."
De samenwerking met ALUCB biedt FAC ook een strategisch voordeel. "Belgische regelgeving vloeit voor een groot deel voort uit Europese regelgeving. European Aluminium Association, dat de sector op Europees niveau vertegenwoordigt, is net als ALUCB in Brussel gevestigd. Daardoor zijn de lijnen korter."
Renovatie vraagt extra expertise
Naast duurzaamheid is renovatie een belangrijk thema dat zowel vanuit Europa als Vlaanderen wordt aangemoedigd. Maar renovatie is complexer dan nieuwbouw. "Je weet waar je begint, maar niet altijd wat je onderweg nog tegenkomt", zegt Lisabeth. "Vroeger werd glas bijvoorbeeld vaak met mastiek vastgezet, zeker bij houten ramen. In sommige oude mastiek kan asbest zitten. Dat zijn thema's waar je bij nieuwbouw niet mee geconfronteerd wordt", vult Verschueren aan.
Daarom gaat aan een offerte doorgaans een plaatsbezoek vooraf. "We bekijken hoe een raam bevestigd is en of er bijvoorbeeld risico's zijn op koudebruggen. Dat vraagt ervaring, kennis en vakmanschap." Duiken er toch verborgen gebreken op, dan pleit FAC voor overleg. "De verschillende partijen moeten in eerste instantie samen naar een oplossing zoeken, in plaats van onmiddellijk te discussiëren", zegt Lisabeth.
Opleidingen en personeel
Het tekort aan technisch geschoold personeel in de bouwsector laat zich ook voelen onder de aluminiumconstructeurs. "We proberen dat via opleidingen en workshops op te vangen", vertelt Lisabeth. "We organiseren onder meer de modulaire Basiscursus Geveltechniek en vervolmakingscursussen rond specifieke technische thema’s, zoals stabiliteit en verankering."
"Aluminium schrijnwerk valt in het technisch onderwijs vaak tussen wal en schip" - Joris Verschueren
Om het vak bij jongeren te promoten, vertegenwoordigen zes jonge medewerkers van JONG FAC de sector op jobbeurzen en tijdens gastcolleges. "Ze hebben ook een online introductiecursus ontwikkeld om nieuwkomers in de sector vertrouwd te maken met de elementaire begrippen van aluminium schrijnwerk."
Verschueren vindt het noodzakelijk dat FAC een groot deel van de opleidingen zelf organiseert. "Aluminium schrijnwerk valt in het technisch onderwijs vaak tussen wal en schip. Bij schrijnwerk denken mensen aan hout. Op school leren ze schaven en frezen met hout, waardoor de stap naar houten schrijnwerk snel gezet is. Bij metaal denk je dan weer aan draaien en frezen." Lisabeth vult aan: "We hebben ook contacten met VDAB. In de toekomst willen we die verder uitbouwen om mogelijk samen opleidingen te organiseren."
Ondanks alle inspanningen blijft personeel vinden een uitdaging. Toch biedt het vak volgens Verschueren heel wat werkzekerheid: "Een paar maanden geleden zag ik een lijst van beroepen die waarschijnlijk het minst bedreigd worden door AI. Ik geloof dat dakwerkers vrij hoog stonden. Ik denk dat wij daar niet ver onder zullen zitten." Net daarin schuilt misschien wel de grootste troef van het vak: technologie verandert, maar degelijk vakmanschap blijft onmisbaar.